Zespół z Wydziału ETI usprawnia proces terapii behawioralnej dzieci z autyzmem

Zespół pod kierownictwem dr inż. Agnieszki Landowskiej z Wydziału  Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej we współpracy z Instytutem Wspomagania Rozwoju Dziecka w Gdańsku opracował aplikację na urządzenia mobilne, która wspomoże terapię dzieci z autyzmem.

Autyzm, w zależności od przyjętych kryteriów diagnostycznych, występuje  u około 5-20 dzieci na 10.000 urodzin. Ponieważ zaburzenia te utrudniają zdolność nawiązywania i podtrzymywania relacji w społeczeństwie oraz uczenia się i naśladowania innych, a tym samym możliwość normalnego życia, w wielu ośrodkach w Polsce prowadzone są różne metody terapii dla dzieci z autyzmem.

Jedną z nich jest zindywidualizowana terapia behawioralna prowadzona metodą planów aktywności. Polega ona  na wyuczeniu osoby z autyzmem instrukcji wykonania „krok po kroku” pewnego złożonego zadania, jak np. mycie rąk, ubieranie się, rysowanie misia, dodawanie, czy wypowiadanie wybranego słowa. Wyuczenie się schematów działań pozwala osobie z autyzmem łatwiej funkcjonować w społeczeństwie, a nawet podjąć w przyszłości pracę.

Dotychczasowe formy aktywizacji opierają się o stworzone przez terapeutów plany aktywności w formie specjalnych rysunków i kartek wpiętych do segregatora. Każdemu zadaniu edukacyjnemu, a nawet zabawie, przypisany jest odrębny segregator. Dla każdego dziecka przygotowywane są zindywidualizowane instrukcje dotyczące każdej z czynności, tworzące dziesiątki ciężkich segregatorów, sklejanych i składanych ręcznie przez terapeutów przed każdymi zajęciami.

Usprawnieniem tego procesu zajęła się dr inż. Agnieszka Landowska tworząc wraz ze studentami oraz Instytutem Wspomagania Rozwoju Dziecka w Gdańsku  trzy częściowo niezależne aplikacje wspomagające terapię dzieci z autyzmem.

Wydzielona została aplikacja dla dziecka (do wyświetlania i realizacji planu), terapeuty (do tworzenia i modyfikacji planów), oraz aplikacja, która pozwala na dzielenie się swoimi planami z innym terapeutami.

Udało nam się stworzyć specjalistyczną aplikację, która w prosty sposób umożliwi wykorzystanie potencjału urządzeń mobilnych do układania i wypełniania planu aktywności. Pozwoli także zmniejszyć do minimum ‘’kosmiczną pracę” terapeutów, którą wykonują każdego dnia przygotowując materiały terapeutyczne dla dzieci. – tłumaczy współtwórca wynalazku dr inż. Agnieszka Landowska.

Aplikacja daje możliwość terapeutom tworzenia i modyfikacji sekwencji zadań do wykonania przez dziecko w ciągu dnia. Aplikacja została wyposażona w bardzo prosty interfejs, bez nadmiaru grafik, kolorów, animacji i przycisków, które u osoby autystycznej wywołują dezorientację.

Dzięki zastosowaniu odpowiednich blokad, wykonywanie zadań na pewnych etapach jest wymuszane. Oprogramowanie może być zainstalowane na urządzeniach mobilnych z systemem operacyjnym Android. Dzięki temu możliwe jest korzystanie z planów aktywności również poza ośrodkiem terapeutycznym.

- Jest to szczególnie ważne dla osób tzw. niskofunkcjonujących, które być może będą musiały korzystać z tego typu instrukcji do końca swojego życia. Osoba, która porusza się i korzysta podczas różnych czynności życiowych z nieporęcznego, obszernego segregatora wygląda ekscentrycznie i ostentacyjnie zwraca uwagę na swoje dysfunkcje. Natomiast w dzisiejszych czasach posługiwanie się urządzeniami mobilnymi takimi jak tablet, czy laptop jest czymś zupełnie naturalnym. ­– dodaje dr inż. Agnieszka Landowska.

Wynalazek Zespołu z Wydziału Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej testowany jest obecnie przez pacjentów Instytutu Wspomagania Rozwoju Dziecka w Gdańsku. Pierwsze testy wskazują, że dzieci chętniej podejmują zadania, szybciej je wykonują oraz osiągają lepsze postępy na wybranych etapach terapii.

Dzięki udostępnieniu aplikacji  poprzez licencję otwartą (open source), terapeuci i rodzice mogą bezpłatnie pobierać aplikację dla dziecka, którym się opiekują. Jednocześnie każda osoba lub instytucja może pobrać kod źródłowy aplikacji i samodzielnie rozwijać jej funkcje czy dopasować ją do specyfiki stosowanego procesu terapii.