Zrozumieć emocje dzieci z autyzmem

  • Sygnalizator, który pomoże zrozumieć dzieciom z autyzmem zmiany stanów emocjonalnych ich samych oraz ich rozmówców, to projekt, który opracował zespół pod kierownictwem dr inż. Małgorzaty Jędrzejewskiej-Szczerskiej z Wydziału Elektroniki, Telekomunikacji i Informatyki Politechniki Gdańskiej.

    Osoby chore na autyzm mają duży problem w kontaktach z otoczeniem z powodu braku umiejętności rozumienia swoich oraz cudzych emocji i zachowań pozawerbalnych. Jak do tej pory uczonym nie udało się wynaleźć skutecznego leku na tę chorobę. Jedną z najczęściej stosowanych form pomocy osobom cierpniącym na autyzm jest terapia behawioralna, podczas której bardzo ważny jest kontakt pacjenta z terapeutą i interakcja między nimi. Niestety w wielu przypadkach nawiązanie odpowiedniej relacji z osobą chorą jest bardzo trudne.

    Dr inż. Małgorzata Jędrzejewska-Szczerska postanowiła stworzyć elektroniczny system rozpoznawania emocji, który wesprze terapię dzieci autystycznych i ułatwi im komunikację z otoczeniem. Inspiracją do takiej tematyki badań była obserwacja problemów z funkcjonowaniem dzieci ze spektrum autyzmu w społeczeństwie, w tym np. w przedszkolach i szkołach. Dzięki temu pomysłowi pod koniec roku 2012 uczona została laureatką konkursu „Inter” w ramach projektu Skills, prowadzonego przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej. Nagrodą w konkursie był grant na interdyscyplinarne badania wsparcia terapii behawioralnej dzieci z autyzmem metodami optoelektronicznymi.

    Prace prowadzone od początku 2013 roku do połowy roku 2014 podzielone były na dwa etapy.
    W pierwszej fazie przeprowadzono serię eksperymentów w wykorzystaniem monitora emocji skonstruowanego na Wydziale ETI, w których badane były zmiany różnych parametrów organizmu ludzkiego takie jak: rytm serca, przewodność skóry, respiracja czy aktywność mięśni, podczas reakcji na sytuację stresową. W wyniku kontrolowanych eksperymentów, w których udział wzięło łącznie ok. 30 ochotników, możliwy był wybór parametrów, które są najsilniej skorelowane ze zmianami stanów emocjonalnych. Pod wpływem stresu u badanych osób najbardziej zmieniały się skurcze przepony oraz przewodność skóry. Na postawie wyników badań powstał prototyp elektronicznego urządzenia przenośnego (sygnalizatora).

    Sygnalizator jest urządzeniem mikroprocesorowym, które składa się z czterech modułów: moduł centralny, moduł sygnalizacji, moduł czujnika zmian przewodności skóry oraz moduł czujnika napięcia przepony. Kiedy u osoby noszącej sygnalizator stan emocjonalny zmienia się na negatywny, zapala się lampka w kolorze niebieskim. 

    Aktualnie sygnalizator znajduje się w fazie testów. Najpierw został on wdrożony na sześć miesięcy w Zespole Szkół w Rypinie w trakcie terapii dzieci ze spektrum autyzmu. - Podczas wdrożenia w Rypinie miała zostać zweryfikowana użyteczność w warunkach rzeczywistych i jego funkcjonalność. Wcześniej urządzenie zostało przetestowane jedynie na uczelni, na grupie ochotników. Zależy nam na informacjach od terapeutów i odpowiedzi na pytanie czy nasza idea sprawdza się w terapii– tłumaczy Kierownik projektu dr inż. Małgorzata Jędrzejewska-Szczerska.

    Pomimo tego, że grant z konkursu Inter już się zakończył, zespół Twórców z Politechniki Gdańskiej, w skład którego wchodzą, poza dr inż. Jędrzejewską-Szczerską, mgr inż. Katarzyna Karpienko oraz mgr inż. Daria Milewska,  planuje ulepszać sygnalizator według wskazań terapeutów z Rypina. Ponieważ finansowanie z konkursu „Inter” zakładało jedynie wdrożenia niekomercyjne, aktualnie urządzenie ma być testowane w kolejnej placówce edukacyjno-wychowawczej. Informacje zwrotne, które po okresie testowania otrzymują uczeni z Politechniki Gdańskiej to konkretne wytyczne inżynierskie odnośnie tego co powinno zostać ulepszone w konstrukcji sygnalizatora, żeby stał się on bardziej użyteczny. Dotychczasowe opinie testujących są pozytywne i potwierdzają, że jest to narzędzie użyteczne w terapii. 

    - W związku z tym projektem, zostaliśmy zaproszeni do sieci LUDI „Play for children with disabilities”, w której jesteśmy polskim przedstawicielem. Jest to sieć stworzona w ramach europejskiej współpracy w dziedzinie nauki i technologii (ang. COST), jej założeniem jest skupiać specjalistów z różnych instytucji i dziedzin, którzy pracują nad rozwiązaniami dla dzieci z niepełnosprawnościami. Jest to platforma wymiany wiedzy i doświadczeń związanych ze sposobami zabawy i nauki przez zabawę dla tych dzieci oraz dla ich rodziców. Nasz projekt został dodany do sieci i tam być może będzie dalej się rozwijał lub znajdzie kolejnych odbiorców.- komentuje dr inż. Małgorzata Jędrzejewska-Szczerska.

    W zeszłym roku, już po zakończeniu grantu „Inter”, dr inż. Małgorzata Jędrzejewska-Szczerska podjęła współpracę z inną badaczką dr inż. Agnieszką Landowską, która realizuje projekt pt.: „Automatyzacja pomiarów postępów terapii dzieci z zaburzeniami rozwoju ze spektrum autyzmu” finansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju mający na celu utworzenie narzędzi do monitorowania postępów terapii dzieci ze spektrum autyzmu. Obie panie mają nadzieję na to, że efekty ich prac pomogą w przyszłości podnieść satysfakcję życiową osób cierpiących na autyzm.